proch


proch
1. Beczka prochu «obszar, na którym panuje napięta sytuacja, mogąca w każdej chwili doprowadzić do konfliktu zbrojnego»: (...) wśród chłopskiej ludności narastało poczucie krzywdy wynikającej z nowych obciążeń na rzecz wielkiej własności ziemskiej. Do tego dochodziły konflikty na tle wyznaniowym (...). Wszystko to czyniło Ukrainę beczką prochu gotową w każdej chwili eksplodować. I. Kaniewska, Królowie.
2. (Coś) pachnie prochem; czuć (gdzieś) proch «można się spodziewać bitwy, strzelaniny, zanosi się na wojnę»: (...) czuł proch nosem, mówiąc dosadnie zbliżała się wojna (...). Wyk 1997.
3. (Ktoś) prochu nie wymyśli «o kimś, kto jest mało błyskotliwy»: Wiedziałem, że Helenka prochu nie wymyśli, ale żeby była aż tak głupia! D. Koral, Wydziedziczeni.
4. Nie wąchać, nie powąchać prochu «nie być ani razu na polu bitwy, nie brać udziału w walce»: I partyzant nie jestem! Szczyciłem się wprawdzie przyjaciółmi wśród cichociemnych... Lecz w ogóle nie powąchałem prochu. J. Krzysztoń, Obłęd.
5. Strzelać bez prochu «twierdzić coś bezpodstawnie, nie trafiać w sedno, mylić się, kłamać»: Chciał nam zaszkodzić, ale mu się nie udało... To jego wystąpienie to strzelanie bez prochu, żadnych konkretów (...). Roz tel 1996.
6. Wąchać proch, nawąchać się prochu «brać udział w bitwach, mieć doświadczenie wojenne»: Oczywiście Lopek Antoniewicz, nasz pierwszy pilot, wąchał proch przed nami. Wylatał w składzie innych załóg, jako drugi pilot, kilka wcześniejszych lotów (...). B. Ejbich, Niebo.
7. Zdmuchiwać, zmiatać, usuwać proch przed kimś, sprzed czyichś stóp, nóg
a) «być całkowicie uległym, służalczym, czołobitnym wobec kogoś»
b) «być bardzo troskliwym, nadopiekuńczym w stosunku do kogoś»
8. Zetrzeć, rozbić, roznieść itp. kogoś, coś na proch, w proch «pokonać, zniszczyć kogoś całkowicie, unicestwić kogoś, coś»: (...) doniósł matce o najznakomitszych zwycięstwach Spartaka – rozbiciu w proch całej wysłanej przeciw niemu potęgi rzymskiej. H. Rudnicka, Uczniowie.
Coś rozpadło się w proch zob. rozpaść się.

Słownik frazeologiczny . 2013.

Look at other dictionaries:

  • proch — I {{/stl 13}}{{stl 8}}rz. mnż IIb, D. u {{/stl 8}}{{stl 20}} {{/stl 20}}{{stl 12}}1. {{/stl 12}}{{stl 7}} materiał wybuchowy miotający, łatwo zapalny, stosowany jako źródło energii ruchu pocisków : {{/stl 7}}{{stl 10}}Proch strzelniczy. Nabić… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • Proch — Proch:* means powder ( de. Pulver, yi. פּולווער Pulwer (wikt)) Surnames * Bolesław Proch, a member of the speedway team of Bydgoszcz Polonia Bydgoszcz . * Heinrich Proch * Louise Proch, a daughter of Heinrich; well known singer, actress See also… …   Wikipedia

  • Proch — ist der Name folgender Personen: Heinrich Proch (1809–1878), österreichischer Komponist Walter Proch (* 1984), italienischer Radrennfahrer Diese Seite ist eine Begriffsklärung zur Unterscheidung mehrerer mit demselben Wort be …   Deutsch Wikipedia

  • Proch — Proch, Heinrich, geb. 1809 in Wien, wurde 1834 Violinist an der Hofkapelle daselbst, dann Kapellmeister am Josephstädter Theater, darauf am Hoftheater; beliebter Liedercomponist, setzte Mehres für die Kirche, einige Localsingspiele,… …   Pierer's Universal-Lexikon

  • Proch — Proch, Heinrich, Komponist, geb. 22. Juli 1809 in Böhmisch Leipa, gest. 18. Dez. 1878 in Wien, studierte in Wien die Rechte, bildete sich aber gleichzeitig im Violinspiel aus und widmete sich von 1832 an ganz der Musik. 1837 wurde er als… …   Meyers Großes Konversations-Lexikon

  • proch — m III, D. u; lm M. y 1. zwykle blm «materiał wybuchowy miotający, mało wrażliwy na bodźce mechaniczne, łatwo zapalny, spalający się powierzchniowo bez detonacji» Proch strzelniczy. Nabić, naładować broń prochem. ∆ techn. Proch bezbłyskowy, proch… …   Słownik języka polskiego

  • Proch — 1. Auf eine slawische Ableitung von Prokop(h) zurückgehender Familienname. 2. Übername zu poln. proch »Pulver«. 3. Herkunftsname zu dem gleich lautenden Ortsnamen (ehem. Brandenburg/jetzt Polen) …   Wörterbuch der deutschen familiennamen

  • Heinrich Proch — Heinrich Proch; Lithographie von Joseph Kriehuber 1840 Heinrich Proch (* 22. Juli 1809 in Wien; † 18. Dezember 1878 in Wien) war ein österreichischer Komponist. Leben …   Deutsch Wikipedia

  • Walter Proch — Walter Proch, durant la Bicyclette b …   Wikipédia en Français

  • Heinrich Proch — (July 22, 1809, Vienna – December 18, 1878, Vienna) was an Austrian composer.Proch studied jurisprudence and completed his training as a violinist in Vienna. From 1834 to 1867, he was a member of the Vienna Hofkapelle. He was also Kapellmeister… …   Wikipedia